AYM Başkanı Kadir Özkaya’nın Hukuk Mezunu Olmadığı İddiası Doğru mu?

Geçmişte yayımlanan tartışmaya ve etkileşime açık haberler, sosyal medyada daha sonraki tarihlerde bağlamından koparılarak veya çarpıtılarak tekrar paylaşılabiliyor. Facebook’ta dolaşıma giren bir paylaşımda, Kadir Özkaya’nın Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünde memur olduğu, hukuk mezunu olmadığı ve buna rağmen Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı seçildiği belirtilerek bu durumun hukuksuz olduğu iddia edildi.

Paylaşımda yer alan bazı biyografik bilgiler doğru. Fakat Özkaya’nın meslek hayatının devamı ve AYM Başkanlığı için aranan şartlar paylaşımda yer almıyor. AYM resmi özgeçmişine göre Kadir Özkaya, Tapu Kadastro Meslek Lisesinin ardından Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünden 1985’te mezun oldu. 

Özkaya’nın Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünde memur olarak çalıştığı bilgisi de doğru fakat meslek hayatı bu görevle sınırlı değil. Özkaya, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğündeki memurluğun ardından Tarım Kredi Kooperatiflerinde kontrolörlük yaptı. 1991’de idari yargı hakimliği stajına başladı, 1993’te Danıştay tetkik hakimliğine atandı. Daha sonra AYM raportörlüğü ve Danıştay üyeliği görevlerinde bulundu. 2014’te ise Danıştayın gösterdiği adaylar arasından, dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Özkaya’yı AYM üyeliğine seçti.

Özkaya’nın idari yargıda hakim olarak görev yapabilmesi de hukuk fakültesi mezuniyeti gerektiren bir durum değil. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun 8. maddesine göre, belirli koşulları sağlayan siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanı mezunlarının da idari yargı hakimliğine girebilmesine imkan tanıyor.

Kadir Özkaya, 21 Mart 2024’te yapılan seçimde AYM Başkanı seçildi. Başkanlık seçimini Cumhurbaşkanı ya da TBMM değil, AYM üyeleri yaptı. Özkaya 15 üyeden 9’unun oyunu alırken Yusuf Şevki Hakyemez 6 oy aldı.

Anayasa’nın 146. maddesine göre AYM Başkanı, Mahkeme üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla dört yıllığına seçiliyor. 6216 sayılı Kanun da aynı yöntemi düzenliyor. Mevzuatta AYM Başkanının hukuk fakültesi mezunu olması gerektiğine ilişkin ayrıca bir şart bulunmuyor. Bunun yanında, AYM üyelerinin tamamının hukuk fakültesi mezunu olması da gerekmiyor. Anayasa; Yargıtay ve Danıştay üyelerinin yanında Sayıştay üyeleri, üst kademe yöneticileri ve hukuk, iktisat ve siyasal bilimler alanlarındaki öğretim üyeleri gibi farklı kaynaklardan AYM üyesi seçilmesine imkan veriyor.

Özkaya, hukuk fakültesi mezunu olmayan ilk AYM Başkanı da değil. 2007’de başkan seçilen Haşim Kılıç, Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi mezunuydu. Kılıç 2007 ve 2011’de iki kez AYM Başkanlığına seçildi. Kılıç’ın ardından 2015’te başkan seçilen Zühtü Arslan da Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü mezunuydu. Arslan daha sonra Leicester Üniversitesi Hukuk Fakültesinde insan hakları alanında yüksek lisans, anayasa hukuku alanında doktora yaptı. 2015’te ilk kez AYM Başkanı seçildi, 2019 ve 2023’te yeniden aynı göreve getirildi.