Fotoğraf Hilafetin Kaldırılmasına Karşı Çıkanların 23 Nisanda İdamını mı Gösteriyor?

Cumhuriyet’in kurucu kadrosunun yaptığı reformlar yıllardır komplo anlatılarına konu olurken, bağlamdan koparılan veya manipüle edilen fotoğraflar söz konusu anlatılara kanıt olarak sunulabiliyor. 

Bu bağlamda Facebook’ta paylaşılan bir fotoğrafın, hilafetin kaldırılmasına muhalefet edenlerin 23 Nisan’da ilan edilen Ulusal Egemenlik Bayramı’nda idam edilmeden önceki son anlarını gösterdiği iddia edildi.

Tersine görsel arama sonuçlarında, fotoğrafın erişilebilen kaydı Fransa Ulusal Kütüphanesi arşivinde bulunuyor.

Kasım 1912 tarihi olarak belirtilen fotoğrafın açıklama bölümünde “Balkanlar, iki haydutun (iki adamın) idamı” metni yer alıyor.

Aynı anları gösteren benzer karelere de Roger-Viollet fotoğraf arşivinden ulaşılıyor.

1938 yılından bu yana tarihi fotoğrafların sergilendiği Paris merkezli arşivde yer alan fotoğrafların altındaki açıklama bölümünde “Bulgarlar tarafından idam cezasına çarptırılan Türkler, 1912” ve “Bulgar askerler tarafından asılmadan önce son kez dua eden Türkler, 1912” gibi metinler okunuyor.

Fotoğraflarda dikkat çeken diğer detaylar ise 1912-1913 tarihlemeleri ve “Balkan Savaşı” bilgileri.

Türklerin idamından önceki son anlarını kayda aldığı atfedilen kişi ise Fransız fotoğrafçı Maurice-Louis Branger.

Branger’ın biyografisi incelendiğinde de farklı fotoğraf koleksiyon platformlarında Branger’ın Birinci Balkan Savaşı’nda sahada bulunan az sayıdaki fotoğrafçılardan olduğu bilgilerine ulaşılıyor.

Dolayısıyla iddiada paylaşılan fotoğrafın, hilafetin kaldırılmasına muhalefet edenlerin idamıyla bir ilgisi bulunmuyor. Orijinal fotoğraf, Cumhuriyet’in ilanından 11 yıl önce Birinci Balkan Savaşı’nda Bulgarlar tarafından idam edilmek üzere olan Türkleri gösteriyor.

Aynı fotoğrafın, Şapka Kanunu’na muhalefet ettikleri gerekçesiyle idam edilenleri gösterdiği öne sürülen iddia daha önce de tarafımızca analiz edilmişti.