Görsel Atatürk’ün İngiltere Kralı VIII. Edward Karşısında Eğildiğini mi Gösteriyor?

Son yıllarda yapay zeka araçlarının gelişmesiyle birlikte tarihsel sahnelerin yeniden üretilmesi ve hiç yaşanmamış anların “gerçekmiş gibi” sunulması giderek yaygınlaşıyor. Özellikle liderler, savaşlar ya da diplomatik temaslar gibi yüksek sembolik değere sahip anlar, bu tür manipülasyonlar için sıkça kullanılıyor. X platformunda paylaşılan bir gönderide de bu tür bir görsel karşımıza çıkıyor.  Bir X hesabının yaptığı paylaşımda “Kulun başı sadece secdede eğilmeli” yazan bir görsel yer alıyor. Bu görselde Atatürk olduğu iddia edilen bir kişinin bir kral önünde eğildiği görülüyor. 

Aynı X kullanıcısı, bu görselin altına ikinci bir paylaşım yaparak fotoğrafı açıkladığını söylemiş. Bu açıklamaya göre, görselde görülen kişinin VIII. Edward olduğu ve fotoğrafın 1938’da Dolmabahçe Sarayı önünde çekildiği iddia edilmiş.

Fotoğraf tersine arama yöntemleriyle incelendiğinde, görselin daha geniş bir versiyonuna ulaşılıyor. Bu versiyonda, görüntünün yapay zeka ile üretildiğine işaret eden çeşitli tarihi tutarsızlıklar bulunuyor. Öncelikle görüntüde fesli kişilerin yer alması dikkat çekiyor. Oysa Türkiye’de Şapka Kanunu 1925 yılında kabul edilmiş ve kamusal alanda fes kullanımı kaldırılmıştı. Bu durumda, görselin iddia edilen tarihsel bağlamla uyumsuz olduğu açıkça görülüyor.  Bunun yanı sıra görselde karşılanan kişinin İngiltere Kralı VIII. Edward olduğu iddia edilse de, sahnedeki figür V. George’a benzer şekilde tasvir edilmiş. Kırpılmış iddia görselinden farklı olarak bu geniş açılı görselde tarih 1917 olarak belirtilmiş. Fakat 1936 yılında hayatını kaybeden V. George’un,  Türkiye’ye yaptığı herhangi bir ziyaret yok. Kralın yerine geçen oğlu VIII. Edward ise 1936 yılında Türkiye’yi ziyaret etmiş olsa da, görseldeki unsurlar bu ziyarete ait değil.

Ayrıca görselin geniş açılı versiyonunun içinde Google DeepMind tarafından geliştirilen SynthID adlı dijital filigran bulunuyor. SynthID, yapay zeka ile oluşturulan görsellere fark edilmesi zor bir dijital işaret eklenmesini sağlıyor. Bu işaret, görsel üzerinde çıplak gözle görülmese de Google Lens gibi araçlarla tespit edilebiliyor ve içeriğin gerçek bir fotoğraf değil, yapay zeka tarafından üretilmiş bir görsel olduğunu gösteriyor.

Konuya ilişkin arşiv kayıtları da iddiayı desteklemiyor. TRT tarafından yayımlanan Tarihin Ruhu adlı belgeselde, İngiltere Kralı VIII. Edward’ın 1936 yılındaki Türkiye ziyaretine ait orijinal görüntüler yer alıyor. Bu görüntülerde Mustafa Kemal Atatürk’ün Kral VIII. Edward karşısında eğildiğine dair herhangi bir kesit bulunmuyor. Aksine Atatürk’ün, tekneden inen Kral’a yalnızca elini uzatarak yardımcı olduğu görülüyor.