Prezervatiflerde Parazit ve Grafen Bulunduğu İddiası Doğru mu?

Son dönemde sağlık, ilaç şirketleri ve modern tıp etrafında şekillenen komplo teorileri sosyal medyada daha görünür hale geldi. Özellikle pandemi dönemi boyunca ve sonrası süreçte aşılar, ilaçlar, gıda ürünleri ve gündelik hayatta kullanılan çeşitli sağlık ürünleri hakkında “insanları bilinçli şekilde hasta etme”, “zararlı maddeleri gizleme” veya “nüfusu kontrol etme” gibi iddialar sıkça dolaşıma giriyor. İlgili gönderide yer alan prezervatiflerde çok yoğun bulunduğu söylenen parazit ve grafen iddiaları da bu daha geniş güvensizlik ve komplo anlatısının bir parçası olarak yayılıyor. Bu nedenle sağlıkla ilgili bu tür iddialarda, bilimsel araştırmaların ve güvenilir kurumların ortaya koyduğu verileri incelemek dışında sağlıklı bir sonuca ulaşmak oldukça zor görünüyor.

Dolaşıma giren paylaşımlarda, prezervatiflerin parazit ve grafen (karbon malzemesi) yuvası olmakla kalmayıp insan vücuduna zarar verdiği ve kansere bile yol açabileceği öne sürülmüş. Fakat bilimsel araştırmalar ve uluslararası sağlık kuruluşlarının açıklamaları bu iddiaları desteklemiyor.

İddiadaki ilk unsur, prezervatiflerin içinde parazit veya solucan bulunduğu yönünde ama bu söylem yeni değil. Tanzanya ve Güney Afrika’da yapılan bazı toplum sağlığı araştırmalarında, bazı kişilerin prezervatiflerin solucan içerdiğine veya HIV’e yol açtığına inandığı görülmüş. Araştırmacılar ise bu inanışların bilimsel dayanağı olmadığını ve söylenti niteliği taşıdığını belirtmiş. Örneğin Dünya Sağlık Örgütü’nün trichomoniasis adlı paraziter enfeksiyon hakkındaki bilgi notunda, prezervatif kullanımının hastalığın bulaşmasını önlemeye yardımcı olduğu ifade ediliyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) de prezervatiflerin HIV, gonore, klamidya ve trichomoniasis gibi enfeksiyonlara karşı koruma sağladığını belirtiyor. CDC’ye göre lateks prezervatifler, laboratuvar ortamında cinsel yolla bulaşan enfeksiyon etkenlerinin geçişine karşı etkili bir bariyer oluşturuyor. 

Paylaşımlarda yer alan bir diğer iddia ise prezervatiflerin grafen yuvası olduğu yönünde. Grafen, dayanıklılığı artırmak amacıyla çeşitli ürünlerde araştırılan karbon bazlı bir nanomalzeme. Son yıllarda daha ince ve dayanıklı prezervatif geliştirmek amacıyla grafen destekli lateks prototipleri üzerine çalışmalar yapıldı. Bill & Melinda Gates Vakfı’nın desteklediği projeler ve FDA onayı alan bazı deneysel ürünler de bulunuyor. Fakat piyasadaki prezervatiflerin büyük çoğunluğu grafen içermeyen doğal lateks, poliüretan veya polizopren gibi malzemelerden üretiliyor. Yani grafen içeren ürünler henüz oldukça sınırlı kullanım alanına sahip. Grafen oksidin biyolojik etkilerini inceleyen bazı araştırmalar bulunsa da, bu çalışmalar prezervatiflerin parazit içerdiğini ya da hastalığa yol açtığını göstermiyor. Ayrıca insan hücreleri üzerinde yapılan bazı deneylerde, grafen içeren lateks materyallerin belirgin bir toksik etki oluşturmadığı da raporlanmış.

İddiada ayrıca prezervatiflerin kansere yol açabildiği de belirtilmiş. Lateks üretimi sırasında çok düşük miktarda oluşabilen nitrosaminler üzerine yapılan çalışmalarda, prezervatif kullanımından kaynaklanan maruziyetin son derece düşük olduğu ve hayvan deneylerinde kansere yol açan dozların milyonlarca kat altında kaldığı belirtiliyor. Bazı ürünlerde PFAS gibi kimyasallar tespit edildiğine dair haberler yayımlansa da uzmanlar bunun tüm ürünler için geçerli olmadığını ve mevcut bulguların doğrudan kanser yaptığı sonucunu desteklemediğini vurguluyor. Bunun dışında, CDC’nin serviks kanseriyle ilgili bilgilendirme sayfasında, prezervatif kullanımının HPV’ye bağlı hastalıkların ve serviks kanseri riskinin azalmasına yardımcı olabileceği belirtilmiş. Yani mevcut bilimsel veriler, prezervatiflerin kansere neden olduğunu değil, bazı enfeksiyonların yayılmasını azaltarak koruyucu etki sağlayabildiğini gösteriyor. 

Ayrıca paylaşıma eklenen prezervatifin dünyada en çok satılan ürün olduğu iddiası da doğru değil. Küresel pazar raporlarına göre 2024 yılında yaklaşık 9,2 milyar adet prezervatif satılmış olsa da sigara, içecek ve çeşitli tüketim ürünlerinin satış hacmi bunun çok üzerinde seyrediyor. 

Son olarak iddia gönderisinde kullanılan videoya bakmakta da fayda var. Öncelikle bir prezervatifin mikroskop altındaki görüntüsü için yapılacak basit bir Google aramasında çeşitli sosyal medya platformlarında dramatik müzikler eşliğinde paylaşılan çok sayıda kısa video ile karşılaşılaşılabiliyor. Bu hesaplara bakıldığında bilimsel veya güvenilir olduklarını kanıtlayan herhangi bir bilgiye rastlanmıyor. Ayrıca videolar detaylı incelendiğinde de ani bir yakınlaşma karesiyle başka bir görüntüye geçildiği ve bu görüntünün prezervatifin içindeki parazitleri gösterdiği iddia edilmiş. Gönderide kullanılan videoda da başlangıçta Rusça bir ifadenin bulunduğu görülüyor: “Презерв@тив под микроскопом жесть” Bu cümle Türkçede “Prezervatif mikroskop altında, korkunç/berbat” anlamına geliyor. Ama bunun gerçekten bir prezervatifin görüntüsü olup olmadığı eğer bir prezervatif görüntüsü ise bile ekranda görülenlerin ne anlama geldiği muğlak. 

Bunun yanında bilimsel yayınlarda prezervatif yüzeyini incelemek için genellikle ışık mikroskobu yerine taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılıyor. Ulaşılan akademik çalışmalarda prezervatif yüzeyinin pürüzlü fakat bütün bir lateks tabakası şeklinde göründüğü, sosyal medyada paylaşılan videolardaki gibi büyük tünel benzeri yapılar veya kesintisiz deliklerin raporlanmadığı görülüyor.

Sonuç olarak mevcut bilimsel çalışmalar ve uluslararası sağlık kuruluşlarının açıklamaları, prezervatiflerde parazit ve grafen bulunduğu, bu ürünlerin kansere yol açtığı yönündeki iddiaları desteklemiyor. Aksine prezervatifler, doğru ve düzenli kullanıldığında birçok cinsel yolla bulaşan enfeksiyona karşı koruma sağlayan temel sağlık ürünleri arasında yer alıyor.