Vietnam’dan ABD’ye Götürülen Yetim Çocuklar Irak’ta ABD Askeri Olarak Savaştı mı?

Savaş dönemlerine ait arşiv fotoğrafları, yıllar sonra yeni ve çoğu zaman kanıtsız anlatılarla birlikte yeniden dolaşıma girebiliyor. 27 Haziran’da paylaşılan bir Instagram gönderisinde, 1975 yılında Vietnam Savaşı sırasında sahipsiz kalan çocukların ABD’ye “Operation Babylift” adıyla taşındığı, bu çocukların daha sonra 2. Körfez Savaşı’nda ABD askeri olarak Irak’ta savaştığı iddia edildi. 

Tersine görsel ve anahtar kelime arama sonuçlarında, paylaşımda kullanılan fotoğrafın Vietnam Savaşı’nın son günlerinde gerçekleştirilen çocuk tahliyesi sırasında kayda alındığına ulaşılıyor. Fotoğrafçı Robert Stinnett tarafından 12 Nisan 1975’te çekilen kare, gerçekten ABD’ye giden ticari bir uçaktaki Vietnamlı bebekleri gösteriyor.

Söz konusu fotoğraf, Oakland Tribune koleksiyonu aracılığıyla Oakland Museum of California arşivinde bulunabilir. 

Ancak fotoğraftaki çocukların tamamının, anne ve babaları ABD askerleri tarafından öldürüldüğü için yetim kaldığı iddiasını destekleyen bir kanıt yok. Tahliye edilenler arasında savaşta ailesini kaybeden çocuklar bulunsa da çocukların tümü yetim değildi. Smithsonian Dergisi ve Washington Post arşivlerine göre, bazı aileler yoksulluk nedeniyle çocuklarını geçici olarak yetimhanelere bırakmış, bazı ebeveynler ise çocuklarının savaşın son günlerinde zarar görmesinden korkarak tahliyeye izin vermişti. Çocukların bir bölümünün yaşayan anne babaları veya yakınları bulunuyordu.

Paylaşımın, çocukların büyüdükten sonra ABD askeri olarak Irak’a gönderildiği kısmı da kanıta dayanmıyor. Vietnam’dan çıkarılan bebeklerin ve çocukların kimlikleri, sonraki yaşamları veya askerî hizmet kayıtlarıyla ilgili herhangi bir belge bulunamazken, arşivlerde ve operasyondan 50 yıl sonra çocukların yaşamlarını ele alan araştırma ve haberlerde de fotoğraftaki kişilerin Irak’ta savaştığını gösteren bir eşleştirme bulunmuyor. Bunun yanında, Vietnam’dan çıkarılan çocukların yalnız ABD’ye değil, Kanada ve Avustralya’ya da götürüldüğü biliniyor. 1975’te bebek olan bu kişilerin 2003’te askerlik yaşında olmaları, içlerinden bazılarının orduya katılmış olabileceğini teorik olarak mümkün kılsa da bu olasılık iddiayı doğrulamıyor.

Vietnam Savaşı, Kuzey Vietnam güçlerinin Saygon’a ilerlemesi ve Güney Vietnam yönetiminin çöküşüyle Nisan 1975’te sona yaklaşmıştı. Dönemin ABD Başkanı Gerald Ford, 3 Nisan’da Vietnam’daki çocukların ülkeden çıkarılmasını öngören “Operation Babylift” adlı tahliye operasyonunu onayladı. Tahliyeler kapsamında 2.700’den fazla bebek ve çocuk ABD, Kanada, Avustralya ve Avrupa ülkelerine götürülerek evlat edinildi.

Operasyonun 4 Nisan’daki ilk resmî uçuşu Saygon’dan kalktıktan kısa süre sonra düşmesine rağmen tahliyeler sürdü. Süreç daha sonra çocukların tamamının gerçekten yetim olup olmadığı ve biyolojik ailelerinden evlat edinme izni alınıp alınmadığı tartışmalarıyla uzun yıllar eleştiri konusu oldu.