Zaman Tüneli
16'
Türkiye’nin Genel Af Geçmişi
Adalet
İlk yayın :
8 Şubat 2022
Yazar:
Murat İltir
Türkiye siyasetinin gündeminde son yıllarda vergi ve mali aflar oldukça fazla yer almış olsa da ceza afları son 22 yıldır ülke gündemini pek meşgul edemedi. En son 2020’de genel af Türkiye’de gündem olmuş ancak uygulanmamış, infaz düzenlemesi uygulanarak birçok kişi serbest kalmıştı. Türkiye’de 1921’den bu yana kapsamı değişiklik gösteren toplam 52 adet af kanunu ve 7 adet genel af çıktı.
1922
7 Ocak 1922 Genel Af Kanunu: TBMM'nin İlk Genel Affı
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan ilk Genel Af Kanunu, 7 Ocak 1922 tarihli meclis oturumunda oylamaya katılan 193 milletvekilinden 156’sı tarafından kabul, 22’si tarafından ret, 15’i tarafından çekimser olarak oylanarak kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Irza ve namusa yönelik suçlar af kapsamı dışında tutulmuştur. Dört maddeden ol
1923
26 Aralık 1923 Genel Affı
Cumhuriyet’in ilanından iki ay sonra 26 Aralık 1923’te ikinci genel af yasası çıkarıldı. Bu düzenlemeyle birlikte 29 Ekim 1923’e kadar işlenmiş suçlara yönelik cezaların yarısı affa tabi tutuldu. 20 Mart 1924’te genel affa ek kanun getirildi ve 16 Nisan 1924 tarihinde Türkiye’den ayrılan topraklarda yaşayanlar için genel af getirildi.
1933
Cumhuriyet'in 10. Yılında Üçüncü Genel Af: 1933 Genel Affı
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 10’uncu yıl dönümü nedeniyle 1933 yılında yeni bir genel af yasası çıkarıldı. Kanun, 16 Ekim 1933 tarihinde TBMM’de kabul edildi ve 28 Ekim 1933 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. 1933’te çıkarılan Genel Af Kanunu ile birlikte 5 yılı geçmeyen hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkum olanlar hakkında
1960
27 Yıl Sonra Dördüncü Genel Af: 60 Affı
1933 yılında çıkarılan üçüncü genel aftan 27 yıl sonra 1960 tarihinde dördüncü genel af çıkarıldı. 27 Mayıs 1960’ta Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yönetime el koymasından sonra 26 Ekim 1960 tarihinde çıkarılan genel afla birlikte kusurdan doğan suçlarla üst sınırı 5 seneyi geçmeyen hürriyeti bağlayıcı cezalar ile ilgili takibat yapılmaması hükmüne var
1963
60'lı Yılların İkinci Genel Affı: 63 Affı
23 Şubat 1963 tarihinde çıkarılan bir başka genel af yasasıyla 5 yılı geçmeyen hapis cezaları için af getirildi; değişik oranlarda ceza indirimi sağlandı ve bazı suç ve cezalar kapsam dışında tutuldu.
1966
1966 Genel Affı: Fikir Suçları Kapsam Dışı, Vergi Kaçakçılığı Af Kapsamında
Çıkarıldığı dönemde çok tartışılan 1966 Genel Affı ile birlikte beş yıldan az olan hürriyeti bağlayıcı cezalar ve para cezalarını ortadan kaldırmıştır. 9 Ağustos 1966 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Af Kanunu’nda siyasi suçlar ve fikir suçları kapsam dışında tutulmuş, vergi ve döviz kaçakçılığı suçları ise af kapsamına alınmışt
1974
Cumhuriyet'in 50. Yılı Nedeniyle Çıkarılan Af: 1974 Affı
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanının 50. yılı nedeniyle çıkarılan genel af, 15 Mayıs 1974 tarihinde TBMM’de kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. “Ecevit Affı” olarak da bilinen 1974 Genel Affı’na göre, 12 yıl veya daha az hürriyeti bağlayıcı bir cezaya yahut bu miktarı aşmayan hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile birlikte veya müstakillen hükmedilmis